الشيخ رسول جعفريان
560
صفويه در عرصه دين ، فرهنگ و سياست ( فارسى )
( م 600 ) باشد ! « 1 » از منابع شرح حال ميرلوحى چنين به دست مىآيد كه لقب وى مطهر و نام پدرش هم محمد بوده و بنا بر اين ، محمد بن مطهر ، چيزى جز نام مستعار خود ميرلوحى نيست . وى در آغاز كفاية المهتدى خود را چنين معرفى كرده است : محمد بن محمد لوحى الحسينى الموسوى السبزوارى الملقب بالمطهّر و المتخلص بالنقيبى . « 2 » در شرح حال ملا محمد طاهر قمى هم خواهيم گفت كه وى هداية العوام را با نام مستعار تأليف كرده و چنين كارهايى بر ضد صوفيه در يك دوره طبيعى بوده است . شاهد مهمتر آن كه در حاشيهء نسخهء شمارهء 4296 مرعشى كه رسالهء سلوة الشيعة در آنجا آمده ، نوشته شده است : ظاهرا چنان مىنمايد كه مؤلف اين مختصر مسمى به سلوة الشيعة سيد محمد بن سيد محمد حسينى باشد كه ملقب به مطهر و متخلص به نقيبى بوده و در السنهء متأخرين ، از او تعبير به ميرلوحى مىشود . . . على كلّ حال ، بودن رساله سلوة الشيعة از ميرلوحى مزبور ظن است و احتمال » . و افزون بر آنچه گذشت ، در كتاب هداية العوام با اشاره به مستعار بودن نام مطهر بن محمد مىنويسد : « صاحب تسلية الشيعة در آن كتاب و در سلوة الشيعة و در اعلام المحبين چنين مىگويد . . . » « 3 » سپس عبارتى را نقل مىكند . كتاب اعلام المحبين يكى از آثار سيد محمد ميرلوحى است و بنا بر اين ، از اين عبارت به روشنى به دست مىآيد كه سلوة الشيعة از ميرلوحى است . بر اساس آنچه كه در متن سلوة الشيعة آمده ، اين رساله در اواسط سال 1060 تأليف شده است . در اينجا مرورى بر مطالب اين رساله خواهيم داشت . وى در آغاز رسالهء خود مىنويسد : چنين گويد ، ساكن زاويهء نامرادى ، مطهر بن محمد مقدادى كه چون اين فقير بىخانمان . . . مشاهده نمود كه جمعى از فريبندگان ، به جهت تنبلى و شكمپرستى و كاهلى و دنياپرستى از شاهراه شريعت مصطفوى و طريقت مرتضوى منحرف شدهاند و حب دنيا را ترك دنيا نام كردهاند و ذكر خدا وسيلهء فريفتن مرد و زن ساختهاند و در اين پرده مرتكب لهو و لعب گشتهاند ، و فسق و عصيان را عبادت نام كردهاند و به نغمه و اصول [ از اصطلاحات موسيقى ] خود را مقبول طبع ضعفاء العقول گردانيدهاند و مانند اجلاف اسلاف ، زبان به لافهاى گزاف گشودهاند و به دعواى مكاشف با مخالفان موافقت
--> ( 1 ) . آقا بزرگ رسالهاى با عنوان رد بر صوفيه از مطهر بن محمد مقدادى ياد كرده كه به احتمال همين سلوة الشيعة است . بنگريد : آقا بزرگ ، ذريعه ، ج 12 ، ص 4 - 223 ؛ همچنين از رسالهاى با عنوان ذم صوفيه براى همو ياد كرده است . بنگريد : آقا بزرگ ، ذريعه ، ج 16 ، ص 122 ( 2 ) . دانشپژوه ، فهرست كتابهاى اهدايى مشكات ، ج 5 ، ص 1506 ( 3 ) . قمى ، ملا محمد طاهر ، هداية العوام ، نسخهء 1775 مرعشى ، برگ 129